Na fasadi Gradske kuće u Subotici, jedne od najlepših secesijskih građevina u ovom delu Evrope, mogu se primetiti zanimljivi i pomalo zagonetni detalji – prazni štitovi u kamenu, bez ikakvih simbola, boja ili uklesanih motiva. Ti tihi, gotovo neprimetni obrisi nekada su, prema tvrdnjama istoričara umetnosti i konzervatora, nosili grbove i heraldička obeležja iz vremena kada je zgrada sagrađena – između 1908. i 1912. godine.
Gradska kuća, delo mađarskih arhitekata Marcela Komora i Deža Jakaba, izgrađena je u vreme kada je Subotica bila deo Kraljevine Ugarske, a njen izgled odražavao je tadašnji identitet grada – spoj lokalnog duha i srednjoevropskog stila.
U originalnom arhitektonskom planu postojali su heraldički simboli koji su krasili pojedine delove fasade: grb Kraljevine Ugarske, gradski grb Subotice (tada Marija Terezijapolisa), kao i dekorativni elementi koji su označavali pripadnost istorijskim županijama.
Međutim, posle Prvog svetskog rata, promenom državnih granica i političkih okolnosti, mnogi od tih simbola su uklonjeni ili preoblikovani. Tokom kasnijih obnova, naročito sredinom 20. veka, heraldička polja ostala su prazna – kamene ploče bez natpisa, svedoci vremena kada je umetnost često morala da ćuti pred politikom.
Dodatno, pojedini delovi fasade uklonjeni su i zbog bezbednosnih razloga, jer su tokom godina postali nestabilni ili oštećeni usled vremenskih uslova. Konzervatorske službe su tada odlučile da se ukrasni elementi skinu radi zaštite prolaznika i očuvanja konstrukcije, ali se većina njih nikada nije vraćena na svoje prvobitno mesto. Upravo zato danas vidimo glatke kamene površine – tiha svedočanstva o bogatoj dekoraciji koja je nekada krasila zgradu.
Fotografije iz arhiva i stare razglednice svedoče da su na mestima današnjih praznih štitova nekada stajali grbovi županija Bačke i Torontalske, kao i grb Kraljevine Ugarske. Danas su ti tragovi samo nagoveštaji uklesani u zid, kao podsećanje na bogatu istoriju grada čiji se identitet menjao kroz epohe, ali nikada nije nestao.
Konzervatori ističu da su prazni štitovi važan deo originalne arhitektonske kompozicije – ne kao oštećenje, već kao svedočanstvo kontinuiteta i promene. U planovima za buduću obnovu Gradske kuće predviđeno je da se sačuvaju u postojećem obliku, upravo zbog njihove istorijske simbolike.
Gradska kuća i dalje živi – kao srce Subotice, ali i kao knjiga u kamenu u kojoj su pojedine stranice ostale prazne. A te prazne stranice, možda više nego ukrašene, govore o prošlosti grada, njegovim slojevima, prećutanim pričama i sećanju koje ne blede.
Svaki sítni detalj koji se svedoci o Tomé Da je zgrada kao I cela Vojvodina je ukradena, I da je zapravo ratni olen posle prvog svetskog rata, mora da nestane. Ko voli da gleda podsetnike da je lopov.